არქეოლოგია

        ნევალი ჩორი (თურქ. Nevali Çori , ქურთული : Newala Çorî ) — ადრეული ნეოლითური ხანის დასახლება შუა ევფრატზე, შანლიურფას პროვინციაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიაში, თურქეთში, ზღვის დონიდან დაახლ. 490 მ სიმაღლეზე, ტავრის მთისწინეთში, ევფრატის შენაკადის ქანტარას ორივე ნაპირზე.                ნევალი ჩორის არქეოლოგიურმა ძეგლმა, რომელიც მსოფლიოში ცნობილი გახდა უძველესი ტაძრებისა და მონუმენტური ქანდაკებების არსებობით, შედარებით უფრო ადრეული ხანის გიობეკლი თეფესთან (ნევალი ჩორიდან მდებარეობს 30 კმ-ში) ერთად ერთგვარ რევოლუციას დაუდო საფუძველი ევრაზიის ნეოლითური პერიოდის მეცნიერულ გაგებაში, კერძოდ ივარაუდება რომ გიობექლი თეფეს აშენებიდან დაახლ. 500 წლის შემდეგ (ე.ი ნევალი ჩორი გიობეკლი თეფესგან განსხვავებით ოდნავ ახალგაზრდაა) და მის შემდეგაც, სანამ მსოფლიოში ნეოლითელი ხანის ადამიანი კონკრეტულ ადგილას დამჯდარ ცხოვრებას დაიწყებდა, განავითარებდა მიწათმოქმედებას და მოიშინაურებდა პირუტყვს, ნევალი ჩორისა და გიობექლი თეფეს ბორცვებზე ...

ჰაჯილარის მდებარეობა (37.57° ჩ, 30.08° დ).               ჰ ა ჯილარი  (თურქ .   Hačilar )   - ნეოლით-ენეოლითის ხანის   ადამიანთა დასახლება, რომელიც მდებარეობს  სამხრეთ-დასავლეთ ანატოლიაში, თანამედროვე ქალაქ ბურდურიდან სამხრეთით 26 კილომეტრში, 1.5 კმ ამავე სახელწოდების სოფლიდან (ჰაჯილარის),  ზღვის დონიდან 940 მეტრზე,  ბურდუს ტბაში ჩამავალი ბოზჩაის ( Bozçay river)   მდინარე სთან ახლო მანძილზე მდებარე ბორცვზე   რომლის დიამეტრია (ადრინდელი გათხრების მიხედვით) 150 მეტრია, ხოლო სიმაღლე  დაახლ. 5 მ. აღწევს.           ჰაჯილარის ბორცმა უზარმაზარი მნიშვნელობისა და რაოდენობის მასალა მოგვცა ნეოლითური ხანის ანატოლიის მოსახლეობის ცხოვრების წესის შესახებ. არქეოლოგიური ფონი ჰ აჯილარის, როგორც ენეოლით-ნეოლითელი ხანის ადამიანის დასახლება არსებობდა და დამარხულივე იქნა პრეისტორიაში, თუმცა  1950-იან წლებში ის მიწის ზედაპირზე ამოიშალა.  1956 წელს ადგილობრივი სკოლის მასწავლებელმა ბორცვი...